Trong dòng chảy lịch sử, đặc biệt là qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, mảnh đất và con người Gò Quao nói chung, Vĩnh Tuy nói riêng, mang nét đặc thù của một vùng đất kiên cường. Nơi đây đã góp sức người, sức của và cả xương máu để cùng cả nước chiến đấu, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Gò Quao và Vĩnh Tuy sở hữu nét đặc thù về địa lý với dòng sông Cái Lớn vắt mình chảy qua. Bắt nguồn từ ngã ba Di Hạng, dòng sông chảy ra Rạch Giá với nhiều nhánh phụ lưu như sông Nước Trong, sông Cái Tư, sông Ba Đình, Xép Ba Tàu... Dòng Cái Lớn không chỉ có lợi thế về lưu thông, phát triển kinh tế mà còn giữ vị trí chiến lược quân sự quan trọng cho cả ta và đối phương.
Dòng sông Cái Lớn, xã Gò Quao là nơi tổ chức giải đua ghe ngo nhân dịp Lễ hội Ok Om Bok của đồng bào Khmer hàng năm. Nguồn: AGO
Sau Tết Mậu Thân 1968, địch tăng cường đánh phá ác liệt trên tuyến sông này. Có thời điểm, chúng triển khai giang đoàn tàu chiến túc trực với mật độ 500m/chiếc và cứ 5 phút lại có tàu tuần tra chạy qua. Đặc biệt, giai đoạn 1969-1970, Mỹ - Ngụy đã ba lần huy động lực lượng quy mô lớn thực hiện chiến dịch “Nhổ cỏ U Minh”.
Riêng đợt bình định lần thứ nhất vào ngày 29/9/1969, địch huy động Sư đoàn 21, Sư đoàn 9 bộ binh, biệt động, thủy quân lục chiến, quân bảo an, một thiết đoàn xe M113 và hai giang đoàn tàu. Đồng thời, chúng thiết lập ba căn cứ hành quân: Rạng Đông (tại Thứ Mười Một), Bình Minh (tại Sân Gạch) và Toàn Thắng (tại Bà Thầy, Thới Bình – Cà Mau).
Về phía ta, sông Cái Lớn là tuyến giao thông vận tải huyết mạch. Quân dân ta đã tận dụng địa hình sông nước để bố trí trận địa ngăn bước quân thù, góp phần quan trọng đánh bại chiến dịch “Bình định nhổ cỏ U Minh”. Trong bài phát biểu về cuộc chiến đấu bảo vệ căn cứ U Minh giai đoạn 1969-1972, đồng chí Lê Hồng Anh – nguyên Bí thư Tỉnh ủy Kiên Giang – đã khẳng định: “Tính chung 3 năm 1969-1971, đồng chí Nguyễn Văn Tư (tức Tư Nhà Mới) cùng Tổ Công binh huyện đánh chìm 36 tàu chiến, trong đó có 2 tiểu pháo hạm, góp phần đánh bại chiến thuật hạm đội nhỏ trên sông”.
Có thể khẳng định, trong suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, quân và dân Gò Quao đã lập nên những chiến công hiển hách trên tuyến sông Cái Lớn, đặc biệt là khu vực Xép Ba Tàu. Những chiến công này gắn liền với tên tuổi Anh hùng Nguyễn Văn Tư – người được mệnh danh là “Thủy thần sông Cái Lớn” và “Kiện tướng đánh tàu”. Thơ ca vùng đất này còn vang mãi: “Quê tôi đó có dòng sông Cái Lớn / Không lớn ở thước đo mà lớn bởi chiến công”.
Vì vậy, việc xây dựng Khu di tích lịch sử - văn hóa Xép Ba Tàu là một chủ trương đúng đắn và đầy ý nghĩa. Đây là công trình ghi dấu chiến tích của thế hệ cha anh, lấy hình ảnh Anh hùng LLVTND Nguyễn Văn Tư làm điểm nhấn để giáo dục truyền thống cho thế hệ mai sau. Bởi lẽ, lịch sử là dòng chảy không ngừng: ngày hôm qua là động lực cho hôm nay và hôm nay chính là tiền đề cho ngày mai.
Tại mảnh đất Vĩnh Tuy, bên cạnh các di tích lịch sử, còn có di tích văn hóa tâm linh Miếu Mồ Thị Cư. Truyền thuyết về người con gái đánh cọp được nhân dân tôn kính như một biểu tượng của sự tiên phong mở đất, chống chọi với thiên nhiên khắc nghiệt và hy sinh để bảo vệ xóm làng.
Nếu được đầu tư hoàn chỉnh, trong tương lai, nơi đây sẽ trở thành cụm di tích lịch sử - văn hóa - du lịch liên hoàn. Khách thập phương đến đây không chỉ để hiểu sâu hơn về những chiến công vang dội trên dòng Cái Lớn - Xép Ba Tàu, mà còn để viếng mộ người con gái Thị Cư dũng cảm. Để rồi sau đó, họ cùng thưởng thức vị ngọt thanh của trái khóm xứ sở – loại trái cây đã đi vào ca dao: “Khóm Cầu Đức, khóm Tắc Cậu, khóm Ba Đình / Nơi chua nơi ngọt, chỉ có khóm xứ mình vừa ngọt lại vừa chua”.